milgram deneyi

zimbardo deneyi ile birlikte sosyal psikoloji alaninda yapilmis en sansasyonel iki deneyden biri.

milgram deneyinde denekler bir odaya, aktörler de bir baska odaya aliniyor, aktorlerin bir egitsel calismada olduklari, bilemedikleri sorular icin elektrik akimi verme cezasi oldugu bilgisi veriliyor, yanlis cevapta elektrigi de deneklerin vermesi talimatla bildiriliyor. her cezada 15 volt arttiriliyor (tabii ki numaradan, aslinda elektrik verilmiyor) ve denekler aktorleri gormese de seslerini duyabiliyor, her elektrik verilisinde daha ciddi cigliklar atiliyor falan. sınır 450 volt. deneklerin tam %65'i kendisine talimatla bildirildigi sekilde, son sınıra kadar gidiyor!!

kendi baslarina belki kotu bile olmayan insanlarin "oyle emrettiler, ben de yaptim" mazereti altinda, bir insana 450 volt elektrik verebilecek kadar kosullandirilabilecegini anlatmasi bakimindan carpici bir deney.

ozetle , nazilerin hepsi kotu insanlar degildi, bazilari sadece kendilerine soylenileni yaptilar.
hitler savaşı kaybettikten sonra, savaş suçluları mahkemeye çıkarılmaya başladı. mahkemede ki tek savunma şekilleri "emirlere uydum" demekten ibaretti. evet onlar emirlerin arkasına sığınarak milyonlarca masum insanı öldürmüşlerdi. onlar gaz odaları tasarlayan mühendisler, ölümcül iğneler vuran hemşireler ve doktorlardı. onlar cani veya katil değildi aslında. akşam ailelerinin yanında iyi bir anne ve baba ve bir eş idiler. ama gündüzleri katliam yapıyorlardı. işte milgram deneyi burada devreye giriyor.
milgram deneyi bize iki şeyi gösteriyor. ne olursa olsun itaat bu sizin iyi veya kötü olmanıza bağlı bir durum değil. çünkü emirlere uyduğunuz sürece sorun olmuyor. ikincisi ise birileri bize etik olmayan bir emir verdiğinde kabul etmemizin asıl sebebi bastırdığımız duygular mı?


milgram bu deneyi, öğretmen-öğrenci ikilisi üzerinde denemiş, sonuçlar korkunç..

emir baskısı altında, sonuçları gözetmeksizin başkalarına zarar verilebiliyor..

bu da polis devleti türkiyede polislerin yapabileceği vahşetin bir sığınak olarak "emir kuluyuz abi" mottosunu seçmesine sebep olacaktır..