altın neden sarıdır

--- alıntı --- --- alıntı ---

etrafımızı nasıl görürüz diye sorsam, ilk olarak aklınıza gözümüz gelebilir. peki o zaman karanlıkta neden göremiyoruz? “çünkü ışık yok.” dediğinizi duyar gibiyim. evet, doğru bildiniz görme olayında aslolan ışıktır. işık sayesinde çikolatayı, muzu, çileği, dondurmayı, ağaçları,denizi…. yani etrafımızda algılayabileceğimiz herşeyi görebilir ve ayırt edebiliriz. muz sarı, çilek kırmızı, çikolata kahverengidir çünkü öyle görürüz. cisimleri neden farklı farklı renkte gördüğümüzü anlamak içinse ışık hakında biraz bilgi edinmemiz gerekir.
bizlerin günlük hayatta ışık olarak bahsettiği görünür ışıktır. bir dakika… görünmeyen ışık da mı var yani? evet, bizim göremediğimiz ışıklar var; ultraviyole ya da kızılötesi ışık gibi. bizim gözümüz bu ışıkları algılayacak kadar hassas değil. insanlar olarak görüp algılayabildiğimiz ışık, görünür ışık aralığında olmalıdır.görünür ışık spektrumu(aralığı) kırmızı ışıktan mavi ışığa kadar uzanır. arada ise yeşil,sarı,turuncu ışık yer alır. dünyamızın ışık kaynağı olan güneş beyaz ışık üretir. bu beyaz ışık üç ana ışıktan oluşur : kırmızı mavi ve yeşil. bir cisim kırmızı ve mavi ışığı soğurup dışarıya yeşil ışığı yansıtırsa onu yeşil görürüz. ya da yeşil ışığı içine alıp mavi+kırmızı ışığı yansıtırsa mor gibi görürüz. yani bir cismin rengi, hangi ışığı soğurup hangisini yansıttığıyla alakalı bir durum.

gelelim yazımızın asıl konusuna. altın neden sarıdır? yukarıda cisimleri neden farklı farklı renkte gördüğümüzü anlattık. ancak insanlık için büyük değeri olan bu metalin önemli ve farklı bir yanı daha var. metallerin geneli gri olmasına karşın altın kendine has bir renktedir. peki metal olduğunu bildiğimiz ve ekonomik anlamda da değerli olan altın neden farklı bir renge sahip diye hiç düşündünüz mü?

çoğumuz altının neden sarı olduğuna kafa yormamıştır çünkü zihnimizdeki altın imgesi sarı renkte bir metaldir.yani bunu altının doğası olarak kabul edip sorgulamaya gitmeyiz.aslında durum bu kadar da sıradan değil. bu yüzden altın gerçekten özel bir metal. özetle altın, görünür yani beyaz ışık spekturumunun (beyaz ışık=yeşil+mavi+kırmızı) mavi kısmını daha çok soğurup geriye kalan renkleri yansıtır.geriye kalan kırmızı ve yeşil renklerdir.onların karışımı da sarı renktir. yani mavi ışığın soğurulup yeşil ve kırmızının yansıması bizim altını sarı olarak görmemizi sağlar.ama konuya daha derin bakmak istersek ilk olarak altının elektron konfigürasyonunu incelememiz gerekir. atom numarası 79 olan altının elektron dağılımı aşağıdaki gibidir.

“1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s2 4p6 4d10 4 f14 5s2 5p6 5 d10 6s1

işte bu dağılımda 5d orbitalinde bulunan elektronlar 6s orbitabiline geçiş yapmaya pek bir heveslidirler .çünkü relativistik etkilerden dolayı boy kısalması yaşayan s orbitali d orbitaline yakınlaşır. ve orbitaller arasında yaşanan geçiş enerjisi mavi ışık soğurmakla eşdeğerdir. gümüşde de benzer bir durum söz konusudur ancak gümüşün soğurduğu ultraviyole ışıktır ve bu ışığı gözümüzle göremeyiz. bu nedenle ultraviyole ışık soğurmak dışarıya yansıtılan renk üzerinde oynamaya neden olmaz diyebiliriz. sonuç olarak ultraviyole ışınları içine alan gümüş, her renkten bir parça yansıtır ve bizler de bu rengi parlak, beyaza yakın gri olarak algılarız. halbuki altın, içine mavi rengi aldığı için dışarıya mavinin haricindeki temel renkleri yansıtır. bunlar da kırmızı+yeşil yani altın rengi dediğimiz renktir.“ [1]

bu arada yukarıda bahsettiğimiz renkleri boyama renkleriyle karıştırmayalım. boyaları düşündüğünüzde mavi ile sarıyı karıştırınca yeşil olur mesela, ama ışık için durum böyle değil.

alıntılınan kısım “what gives gold that mellow glow” yazısından uyarlanmış çeviridir.

--- alıntı --- --- alıntı ---

yazar: ebru şimşek.

kaynak: http://www.fizikist.com/altin-neden-sari...

nedenini bilmiyorum ama baktığımda ten rengi diye cevap verdiğim soru.
*