bayan mı kadın mı tartışması

bayan kelimesini kibarlık olarak kullanıyorum şahsen.

böyle bir ayrımın olma sebebini merak etmekteyim. aydınlanabilir miyim.
kendimi bildim bileli var olan tartışmadır.

örneğin konuşurken ''bayana yol verin'' olur ama ''kadına yol verin'' demek kaba durabilir yerine göre.

diğer taraftan da bir örnek verirsem,

''bayanların %80'i...'' olmaz, ''kadınların %80'i...'' olur. yani makale, yazı, form gibi resmi belgelerde cinsiyet belirtirken ''kadın'' denir. bayan denirse çok cinsiyetçi durur. bir yazı düşünün ki kadın demek yerine miss'ler, hanımefendiler, pıtırcıklar falan kullanılmış dalga geçer gibi. hoş değil. aynı şekilde erkek yerine de adam, herif, ayı falan kullanılmamalıdır.

yani benim algım bu şekilde. tabii toplumdaki cinsiyet algısı çalışan sosyolog, psikolog vs. yazarlarımız daha bilimsel açıklama yaparlar diye düşünüyorum.
saygıdeğer hanımefendi denilerek netliğe kavuşması gereken tartışma.
male-female durumudur kısacası, ötesi yoktur. yani biyolojik olarak ya kadın ya erkek olarak doğarsınız. ancak regl olana kadar kız çocuğu deniyor bildiğim kadarıyla, yani 20-25 yaşındaki kadınlara "kız" denmesinin önüne geçiliyor bir nevi. regl olduktan sonra da cinsel erişkin yani kadın olmuş oluyor. çünkü kız-kadın ayrımı da evlilik ve bekaret ile ölçülüyor toplumda. misal, 40 yaşında bir kadın evlenmediyse ona "kız" deniyor çünkü evlenmediyse kızlık zarının da yırtılmamış olduğu kabul ediliyor. * bu ayrım aynı zamanda ingiltere'de miss, mrs; fransa'da da madam, matmazel tanımlaması üzerinden dönüyor: tabii orada da evlenmiş-evlenmemiş mantığı ile kadınlar yaftalanıyor.

bayan, hanımefendi, hanımkız, kız-oğlan-kız diye bir şey yok aslında. kadın demek saygısızlık değil sonuç olarak. bayanın da baydan türediği tartışması da hiyerarşik bir tartışma mesela.
kadın ve erkek biyolojik cinsiyete karşılık gelen tanımlar olarak kullanılır. bay(bey) ve bayan kelimeleri ise birer seslenme(hitap) sözcükleridir. günlük hayattan örneklersek; pardon bayan , pardon beyefendi bakar mısınız diyebilirsiniz ama kadın avukat veya erkek öğretmen dersiniz.

kadınların toplumlarda kendilerine atfedilmiş olan bekaret kavramı yüzünden doğan, kız-kadın kavramları yüzünden kişiler kadın kelimesini kullanmak yerine bayan kelimesini kullanmaya başlamıştır (bir kıza kadın dersem ayıp olur düşüncesi). özellikle edebi metinlerde görülen "genç kız mı, genç kadın mı" tamlama karışıklığı bu yüzdendir. bu karışıklığın da özü aslında kadının cinselliğine bağlandığı için, aslında bayan mı kadın mı ikilemi toplumsal cinsiyet algısının bir problemidir.